ABC Webart

4 recepten voor Pepernoten

Kruidnootjes 1

Ingrediënten:
250 gram zelfrijzend bakmeel, 125 gram donkere basterdsuiker, 100 gram zachte boter, 2 eetlepels, speculaaskruiden, zout, 3 eetlepels melk, een ingevette bakplaat.
Bereidingswijze:
Zeef het bakmeel boven een kom en maak een kuiltje in het midden. Voeg in het kuiltje de suiker, de boter, de speculaaskruiden, het zout en de melk toe en verkruimel die met de vingers door het meel. Kneed dit snel tot een soepel deeg. Verwarm de oven voor op 150 °C. Vorm kleine balletjes van het deeg, leg die op de bakplaat en bak de kruidnootjes in ongeveer 20 minuten bruin en gaar. Kruidnootjes met chocolade: Doop een gedeelte van de kruidnootjes in gesmolten pure, melk of witte chocolade. Smelt de chocolade hiervoor in een kom boven een pan met heet water.


Kruidnootjes 2

Ingrediënten:
40 gram zachte boter, 50 gram bruine basterdsuiker, 1½ theelepel koekkruiden, zout, 100 gram zelfrijzend bakmeel, 2 eetlepels melk.
Bereidingswijze:
Doe de boter, de basterdsuiker, de koekkruiden en een snufje zout in een kom en roer het met een vork tot een egale zachte massa. Voeg al roerend de helft van het zelfrijzend bakmeel en 1 eetlepel melk toe en vermeng alles Goed. Voeg de rest van het zelfrijzend bakmeel en eventueel 1 eetlepel melk toe en kneed het met een koele hand tot een soepel deeg. Verwarm de oven voor op 175 °C en vet een bakblik in. Vorm van het deeg ongeveer 100 balletjes van 1 cm doorsnee, druk ze iets plat en leg ze op het bakblik. Bak de kruidnoten in het midden van de oven in een kwartier bruin en gaar en laat ze uit de oven op het bakblik afkoelen.


Kruidnootjes 3

Ingrediënten:
80 gram boter, 100 gram bruine basterdsuiker, 1 eetlepel speculaaskruiden, 4 eetlepels melk, 200 gram  zelfrijzend bakmeel, zout, bakpapier.
Bereidingswijze:
Verwarm de oven voor op 175 °C. Roer de boter en de basterdsuiker tot een zachte massa. Roer er 1 mespunt zout, de speculaaskruiden en 3 eetlepels melk door en voeg, onder voortdurend roeren, het bakmeel toe. Als het deeg niet lekker soepel blijft, mag u er nog wat melk aan toevoegen. Maak kleine balletjes van het deeg en leg die op een met bakpapier beklede bakplaat. Druk de balletjes met een vingertop iets plat. Zet het bakblik midden in de oven en bak de kruidnootjes in 12-15 minuten bruin en gaar. Laat de kruidnootjes op het bakpapier koud worden.


Kruidnootjes 4

Ingrediënten:
40 gram boter, 50 gram bloem, 50 gram zelfrijzend bakmeel, 50 gram basterdsuiker, zout (als u ongezouten boter gebruikt), ½ eetlepel speculaaskruiden, 2 eetlepels melk.
Bereidingswijze:
Kneed van alle ingrediënten een stevig deeg. Maak er kleine 'nootjes' van, leg die op een ingevet bakblik en bak ze 20 minuten in een op 160 °C voorverwarmde oven.

EET SMAKELIJK

Sint Nicolaas was ook een bisschop. Hij was bisschop van de Grieks-Katholieke kerk in de plaats Myra in Klein-Azië (tegenwoordig Turkije).

2. Hoe is het zwarte-pietenpak ontstaan?

Zwarte Piet loopt in de kleding van een 16e-eeuwse page. Pages waren de persoonlijke dienaren van hooggeplaatste heren zoals hertogen en prinsen. Het pietenpak is dus eigenlijk een "pagepak".

3. Komt Sint Nicolaas uit Spanje?

Sint Nicolaas leefde en werkte in Klein-Azië. Door de handel met Italië kwam hij ook in dat land. Italië was gedeeltelijk van Spanje. Spanje was in die tijd een rijk land waar veel luxe artikelen en lekkers vandaan kwamen. Dus dachten de mensen dat Sint Nicolaas daar zelf ook vandaan kwam.

4. Waarom rijdt Sint Nicolaas op een schimmel?

De Germaanse god Wodan reed op een groot wit paard. Vroeger vonden hoge heren dat voornaam en apart staan en daarom reden zij graag op witte paarden of schimmels.

5. Waarom gaan Sint en Piet 's-nachts over de daken?

Sint Nicolaas wil als gever nooit gezien worden en brengt in het donker met Piet alle kadootjes en lekkers door de schoorsteen in de huiskamer. Ook de god Wodan hield op deze manier contact met de mensen op aarde. Wellicht ligt daar de oorsprong van dit gebruik.

6. Waarom heeft Piet altijd een roe en een zak bij zich?

Vaak moet Piet de schoorsteen met de roe schoonvegen zodat de kadootjes schoon en netjes beneden komen. De zak is een handig vervoermiddel voor de kadootjes en het snoepgoed.

7. Waarom zetten kinderen met Sinterklaas hun schoen?

Al eeuwen wordt een schoen gebruikt om bijzonderheden in te ontvangen en omdat ieder kind zijn of haar eigen schoen heeft, kan Piet zich nooit vergissen met het uitdelen van de kado's.

8. Worden er weleens kinderen in de zak meegenomen naar Spanje?

Nooit. Als het moet wordt er wel mee gedreigd, maar Sint Nicolaas houdt van de kinderen en laat ze daarom altijd bij hun vader en moeder.

9. Hoe oud is Sint Nicolaas eigenlijk?

Sint Nicolaas is in het jaar 270 geboren. Dus nu, in 2004, is hij 1734 jaar oud.

10. Waarom heeft Sint Nicolaas hulp van een "zwarte" Piet en niet van een "witte" of "gele" Piet?

Piet is door al die jaren schoorsteenvegen zo zwart van het roet geworden dat niemand meer weet welke huidkleur hij oorspronkelijk had. Het is ook helemaal niet belangrijk. Het doet er toch niet toe of je zwart, wit of geel bent, of welke kleur dan ook.

Geschiedenis

Over de historische figuur Nicolaas waarop onze huidige Sinterklaas is gebaseerd zijn maar weinig feiten bekend. In de vierde eeuw na Christus was Nicolaas de bisschop van Myra, een plaatsje in het huidige Turkije. Hij deed veel goede werken met het geld dat hij van zijn ouders geërfd had. Hij overleed op 6 december van het jaar 343. Zijn stoffelijk overschot werd in 1087 naar Bari in Italië overgebracht. Zijn gebeente rust daar nog steeds in een basiliek die zijn naam draagt. Hij werd na zijn dood heilig verklaard.
Zijn persoon werd vanaf ongeveer 200 jaar na zijn dood met legendes omgeven. Zo zou de jonge Nicolaas de borst van zijn moeder op de vastgestelde vastendagen hebben geweigerd. Ook zou hij drie verongelukte kinderen weer tot leven hebben gewekt. Een van de legendes die nog steeds doorwerkt in de huidige tradities rond Sinterklaas was het verhaal dat Nicolaas de bruidsschat verzorgde van drie dochters van een verarmde edelman. De drie meisjes restte geen andere oplossing dan om door prostitutie in hun levensonderhoud te voorzien toen Nicolaas gouden munten door het raam gooide en daarmee de meisjes redde van dit lot en tegelijk hun bruidsschat verzorgde. Het 'strooien' met pepernoten en snoepgoed wordt naar deze goede daad herleid. Ook zijn er versies waarbij het geld terecht kwam in de schoenen van de meisjes, wat een andere traditie rond Sinterklaas zou verklaren. Sint Nicolaas is ook beschermheilige van de zeelieden, dit omdat hij eens een matroos die uit de mast gevallen was weer tot leven wekte en andere zeelieden in nood redde door de storm te laten bedaren. Dit verklaart waarom in veel havensteden een Sint-Nicolaaskerk staat (o.a. Amsterdam, Kampen en Edam).
Bepaalde elementen van de huidige Sint worden teruggevoerd op de Germaanse oppergod Wodan (ook wel Odin). De monniken die in de vroege Middeleeuwen probeerden Europa te kerstenen probeerden het christelijk geloof acceptabeler te maken door bepaalde elementen van Germaanse goden over te laten gaan op christelijke heiligen. Zo werd Wodan langzamerhand vervangen door de heilige Nicolaas. Wodan reed met een bliksemschicht in zijn hand te paard door de hemel om de mensen op aarde in de gaten te houden. Het rijden over het dak door Sinterklaas lijkt op Wodan gebaseerd.

Zwarte Piet

Over de herkomst van Zwarte Piet is nog minder bekend. Er wordt wel gesuggereerd dat deze afgeleid is van de Ethiopische wees Piter die als slaaf na zijn vrijlating uit dankbaarheid bij Nicolaas in dienst bleef. Het is echter ook goed mogelijk dat Zwarte Piet is gemodelleerd op de Moorse pages die in de 17e en 18e eeuw erg in de mode waren bij de Europese edelen. Op basis van de attributen van Piet is ook wel gewezen op de Italiaanse schoorsteenvegers die met een roe de rookkanalen reinigden en het roet verzamelden in een zak.

Viering

De viering van het Sinterklaasfeest is sinds de 13e eeuw in Europa wijdverbreid. In de middeleeuwen werd er de dag voor de sterfdag van de heilige Nicolaas van Myra (6 december) uit de arme kinderen van een stad een kinderbisschop en assistenten gekozen. Deze werden tot 28 december ("Onnozele kinderen") rijk gevoed en kregen allerlei geschenken. De andere kinderen kregen geld en een vrije dag om op 6 december feest te kunnen vieren. Later verdwijnt die viering van Sinterklaas naar de achtergrond omdat in het overwegend protestantse Nederland het katholieke karakter van het feest niet goed past. In de 19e eeuw komt het feest langzaam weer in de mode. De eerste officiële intocht in Amsterdam vindt plaats in 1934.